Ludzie to jednak niepoprawni optymiści

Lolek w dawnych czasach podstawówkowo-licealnych był określany mianem wybitnego pesymisty. Niestety to określenie, to tylko przejaw wyjątkowego optymizmu jego kolegów i koleżanek (serdecznie pozdrawiam), którym wydawało się, że w końcu poznali jakiegoś pesymistę. Lolek, jak na człowieka przystało jest takim samym niepoprawnym optymistą, co inni. Nadmierny optymizm jest jednym z błędów poznawczych, który lolek najlepiej zna od takiej strony, że ludziom się co najwyżej wydaje, że coś planują. Tzn. nie tylko lolek, gdyż nie ważne czy mieszka się na śląsku, w łódzkim, wielkopolskim, czy też warmińsko-mazurskim, zaglądając do prasy czyta się to samo autostrada, rondo, droga, tramwaj* będą budowane dłużej i drożej. Nawet w stolicy miewają problemy z planowaniem. Oczywiście problem nie jest typowo polski – dłużej, drożej i trzeba na nowo przebudować jest na całym świecie.

Za prismdecision.com przyjrzyjmy się więc liście najbardziej typowych przykładów, że w kwestii planowania wiele się ludziom co najwyżej złudnie wydaje. W nawiasie podano, ile danych obiektów można by zbudować za kasiorę, którą ostatecznie wydano, gdyby pierwotne założenia odnośnie do budżetu okazały się trafne.

7. Eurotunel (2)

By Billy69150 (voir les conditions d'utilisation / see licensing below) - Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=37179092
By Billy69150 (voir les conditions d’utilisation / see licensing below) – Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=37179092

Po co dwa, skoro w tej samej cenie można mieć jeden.

6. Linia kolejowa Northeast Corridor (2,3)

1200px-2014-05-15_15_01_21_Amtrak_train_heading_south_along_the_Northeast_Corridor_rail_line_in_Trenton,_New_Jersey
By Famartin – Praca własna, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=32982603

W USA wszystko jest większe niż w Europie, także przekroczenia budżetu przy budowie linii kolejowych ;-p…

5. Metro w Kopenhadze (2,5)

By David Arthur - Praca własna, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2766162
By David Arthur – Praca własna, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2766162

…chociaż jeśli uznać metro za kolej, to niekoniecznie.

4. Międzynarodowy Port Lotniczy w Denver (3)

900px-Denver_airport_USGA_2002_mod
By original work: United States Geological Survey (USGS)derivative work: MBisanz talk – Denver_airport_USGA_2002.jpg, Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=6666207

Jeśli spojrzeć na transport szerzej, to jednak amerykanie.

3. Wielkie zakopanie autostrad pod ziemię w Bostonie (3,75)

By MrJARichard - Own work, CC BY 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=45184872
By MrJARichard – Own work, CC BY 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=45184872

Spodziewano się, że będzie drogo, ale i tak wyszło drożej.

2. Samolot ponaddźwiękowy Concorde (12)

By Eduard Marmet - http://www.airliners.net/photo/British-Airways/Aerospatiale-BAC-Concorde-102/1406076/L/&&&sok=WHERE__(photographer_%3D_%27Eduard_Marmet%27)_&sort=_order_by_photo_id_DESC_&photo_nr=67&prev_id=1406077&next_id=1406075, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=5810282
By Eduard Marmet – http://www.airliners.net/photo/British-Airways/Aerospatiale-BAC-Concorde-102/1406076/L/&width=1024&height=699&sok=WHERE__(photographer_%3D_%27Eduard_Marmet%27)_&sort=_order_by_photo_id_DESC_&photo_nr=67&prev_id=1406077&next_id=1406075, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=5810282

Koszty i tak poszybowały w powietrze szybciej, a concorde został uziemiony.

1. Opera w Sydney (15)

By Rosino - https://www.flickr.com/photos/rosino/4778079675/, CC BY-SA 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=39213259
By Rosino – https://www.flickr.com/photos/rosino/4778079675/, CC BY-SA 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=39213259

Kasy starczyłoby na dwie i pół takich na każdy kontynent, ale przynajmniej Australijczycy mają coś niepowtarzalnego.

Oczywiście koszty i czas trwania to niejedyne efekty złudzenia planistycznego. Z innych przykładów:

„Eksperyment zaplanowano poprawnie”

Chernobylreactor_1
By Carl Montgomery – Flickr, CC BY 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=3746027

 

„Tak silne tsunami wydarza się raz na tysiąc lat”

By Digital Globe - Earthquake and Tsunami damage-Dai Ichi Power Plant, Japan, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=14630274
By Digital Globe – Earthquake and Tsunami damage-Dai Ichi Power Plant, Japan, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=14630274

 

„Odwiert to odwiert”

By nieznany - US Coast Guard - 100421-G-XXXXL- Deepwater Horizon fire (Direct link), Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=10089914
By nieznany – US Coast Guard – 100421-G-XXXXL- Deepwater Horizon fire (Direct link), Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=10089914

 

„Architekt powiedział, że ma być pięć pięter, ale nic złego się przecież nie stanie, jak dobudujemy jeszcze trzy”

By rijans - Flickr: Dhaka Savar Building Collapse, CC BY-SA 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=26051590
By rijans – Flickr: Dhaka Savar Building Collapse, CC BY-SA 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=26051590

 

Dobrze, jak zatem można uniknąć złudzenia planowania? Optymistycznie rzecz biorąc, nie można. Oczywiście  można się starać i robić różne analizy ryzyka, budować bazy wiedzy, opierać się na doświadczeniu, porównywać z innymi, czy też w końcu pozwalać mówić i słuchać marudów podczas konsultacji społecznych**. Jednakże w projekty infrastrukturalne zaangażowane jest zazwyczaj dużo stron, co wiąże się z występowaniem asymetrii informacji, która ułatwia niektórym uczestnikom zabawy w moralny hazard. Polityk (lub dowolny inny zleceniodawca), który koniecznie chce pokazać, że wbrew wszystkiemu da się tanio i szybko, prędzej czy później znajdzie chętnego wykonawcę, który też nie pochwali się przecież tym, że jest na krawędzi bankructwa. Ba, do tego tanga wcale nie potrzeba dwojga. Często wystarczy jedna strona, która nie chce grać nazbyt fair. W końcu jak to się mówi, czasem zdarza się nawet przy najlepszych chęciach wszystkich. Stąd w przewidywalnej przyszłości można stwierdzić, że opozycja zawsze będzie miała dobre powody do krytykowania aktualnie rządzących, a sfrustrowani maluczcy będą kląć stojąc w korku lub brodząc po kolana w błocie na jakiejś rozgrzebanej inwestycji. Tym optymistycznym akcentem lolek zakończy.

—-
*Niepotrzebne skreślić
** Jakby ktoś się jeszcze zastanawiał czy demokracja liberalna to fajna sprawa, o którą warto walczyć… bez względu na opcję aktualnie rządzącą

Advertisements
Ludzie to jednak niepoprawni optymiści

Jedna uwaga do wpisu “Ludzie to jednak niepoprawni optymiści

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s